شهر قزوين ( پیش شماره : 0281 )

ارتفاع از سطح دریا 1290 متر و جمعیت آن 355388 نفر است.بناي اوليه شهر قزوين را به شاپور اول ساساني معروف به شادشاپور نسبت مي‌دهند : شادشاپور شهر قزوين را براي جلوگيري از تهاجمات ديالمه بنا نهاد و در آن دژ و استحكامات به وجود آورد و سپاهيان خود را در آن‌ها استقرار داد. به مرور زمان ، پايگاه نظامي شاپور توسعه يافت و هسته اصلي شهر قزوين به وجود آمد. موقعيت اين شهر هموراه به عنوان گذرگاه مهم طبرستان و درياي مازندران ( خزر ) اهميت فراوان داشته‌ است. بعد از حمله اعراب به ايران و آغاز دوره فتوحات اسلامي ، براء‌بن عازب ـ از سرداران معروف عرب ـ در سال 24 هجري قمري ، قزوين را محاصره كرد . مردم قزوين مانند مردم بسياري از شهرهاي ديگر ، اسلام را پذيرفتند و از پرداخت جريمه معاف شدند. و قزوين كه در دوره ساسانيان پايگاه مستحكمي براي جلوگيري از هجوم مهاجمان ديلمي بود، در دوره اسلامي نيز به پايگاه و مبداء عمليات بعدي لشگريان عرب تبديل شد. در زمان امويان ، محمد ـ پسر حجاج‌بن يوسف معروف ـ نخستين مسجد جمعه آن را بنا نهاد كه به مسجدالئور معروف شد . اين مسجد تا زمان هارون‌الرشد معتبرترين مسجد قزوين بود . در سال 176 هـ . ق قلعه يا شهر ديگري توسط خليفه‌هاي موسي‌بن عباسي در مقابل شهر قديم قزوين ساخته شد كه به مدينه موسي يا مدينه مباركيه معروف شد. در دوره‌هاي بعد ، هنگامي كه هارون‌الرشيد خليفه عباسي در راه خراسان از قزوين مي‌گذشت، پس از آگاهي از گرفتاري‌هاي مردم قزوين در مقابل هجوم‌هاي ديالمه و مقاومت شجاعانه آن‌ها ، دستور داد سعدبن‌العاس ـ والي عراقين و قزوين ـ حصاري به دور مدينه موسي و مباركيه بكشد و مسجدي نيز در آن بسازد؛ ولي به علت مرگ هارون‌الرشيد ، حصار ناتمام ماند ؛ تا اين‌كه يكي از فرماندهان ترك دستگاه عباسي به نام موسي‌ابن‌بنا كه مأمور جنگ با حسين‌بن زيد علوي شده بود، در سال 256 هجري قمري بناي آن را به اتمام رساند.ناصر خسرو قبادياني در سفرنامه خود در سال 438 هجري قمري شهر قزوين را چنين توصيف كرده است: . . . باغستان بسيار داشت . بي‌ديوار و خار، و هيچ مانعي از دخول در باغات ، و قزوين را شهري نيكو ديدم ، باروي حصين و كنگره بر آن نهاده و بازارهاي خوب ، مگر آن‌كه آب در آن اندك بود و منحصر به كارگرها در زيرزمين و رئيس آن شهر مروي علوي بود. از اواخر قرن پنجم هجري تا زمان حمله هلاكو به قلعه‌هاي اسماعيليان ، سرزمين قزوين تحت تأثير حوادث مربوط به نهضت حسن صباح و جانشينان او قرار داشت و شاهد نبردها و جنگ‌هاي طولاني ميان سپاه حكومت مركزي و اسماعيليان بود. در زمان صفويه ، با برگزيده شدن قزوين به پايتختي ، اين شهر اعتبار بيش‌تري يافت و آثار و بناهاي متعددي در آن بنا گرديد. در دوره قاجاريه كه تهران به پايتختي انتخاب شد، قزوين به علت استقرار در مسير جاده تهران به اروپا و روسيه ، اهميت قابل ملاحظه‌اي يافت. در خصوص پيدايش نام قزوين ، در متن‌هاي تاريخي، نظراتي چند مطرح شده است كه در زير خلاصه‌اي از آن‌ها آورده مي‌شود: تاريخنگاران ايراني و عرب بر آن‌اند كه واژه « قزوين » از جمله « اين كش‌وين » گرفته شده است. گويند سركرده سپاه كسرا در صف لشكريان خود به هنگام نبرد در اين سرزمين خللي ديد و با عبارت « اين كش‌وين » ( يعني بدان كج بنگر ) زير دست خود را مأمور رفع خلل كرد و در نتيجه ، سپاهيان او پيروز شدند. آن‌گاه در جايگاه مزبور شهري بنا كردند و به اين مناسبت آنجا را « كشوين » ناميدند و در دوره اسلامي ، عرب‌ها ، اين واژه را معرب كرده و آن را « قزوين » ناميدند. اما در متن‌هاي تاريخي يوناني چنين آمده است كه : پيش ا زدوران هخامنشي ، مردمي در كرانه غربي درياي قزوين مي‌زيستند كه به گفته بعضي از تاريخنگاران يوناني و آريايي، از نژاد « ميت‌تاني » شمرده مي‌شدند. اين قوم كه آن را كاسي يا كاسيت ناميده‌اند ، ظاهراً مدت‌ها پيش از مادها به ايران آمده و قرن‌ها در كرانه غربي درياي كاسپين ( خزر ) استقرار يافته بود. نام قزوين نيز گويا از همين نام ( كاسپين ) گرفته شده است . نظر ديگري ، وجه تسميه قزوين را متأثر از موقعيت طبيعي ، جغرافيايي و حوادث تاريخيِ روي داده در آن مي‌داند. گفته مي‌شود كه كوهستان‌هاي شمالي قزوين همواره زيستگاه مردمان سركش بوده و آبادي‌هاي دشت قزوين پيوسته دستخوش تاخت و تاز و تاراج طايفه‌هاي گوناگون بوده است . براي جلوگيري از تاخت و تاز كوه‌نشينان ، به فرمان حاكم وقت ، يك دژ در مدخل كوهستان شمالي قزوين و دژ بزرگ ديگري براي استقرار سپاهيان در محل كنوني قزوين بنا كرده‌اند : اولي را « دژ بالا » و دومي را « دژ پايين » ناميده‌اند . با گذشت زمان ، نام « دژ پايين » دچار دگرگوني شده و به « دژپين » ، « گژوين» و سپس « كشوين» تبديل شده است. در دوران شاپور ذوالاكتاف ، بر جاي همان دژ ، قلعه‌اي بنا كرده و به همان نامي كه قبلاً به آن معروف بوده، آن را « كشوين » خوانده‌اند. اين نام در دوره اسلامي معرب شده و به « قزوين » تغيير يافته است. در حال حاضر، قزوين يكي از شهرهاي آباد و بزرگ ايران و مركز استان قزوين مي‌باشد.

جاذبه های گردشگری شهر قزوين

شهرهای دیگر